قرطاس

موضوع متکلمان درباره موضوع علم کلام، هم‌رأی نیستند. برخی معتقدند این علم موضوع مشخصی ندارد؛ اما آنان که معتقدند علم کلام موضوع دارد، هر یک موضوعی برای این علم بیان کرده‌اند. مهم‌ترین آنها این موارد است: موجود بما هو موجود، معلومات خاص (معرفت‌هایی که… بیشتر »

علم کلام یکی از علوم اسلامی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند؛ این‌گونه که آنها را توضیح می‌دهد، برای آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌کند. البته تعریف‌های دیگری هم از این علم ارائه شده است که هریک ویژگی‌ای از این علم را بیان می‌کنند؛مانند… بیشتر »

کلام اسلامی شاخه‌ای از علوم اسلامی است که درباره عقاید اسلامی بحث و از آنها دفاع می‌کند. کلام برای اثبات مسائل خود و قانع‌کردن مخاطب، از روش‌های مختلف همچون برهان، تمثیل و جدل استفاده می‌کند. مسائل علم کلام منحصر در اصول دین یا اصول عقاید نیست؛ بلکه… بیشتر »

معتزله واصل بن عطاء جاحظ ابوعلی جبایی ابوالقاسم بلخی زمخشری قاضی عبدالجبار ابن ابی الحدید ابولهذیل علاف ابراهیم بن سیار معتزلی اشعری ابوالحسن اشعری امام الحرمین جوینی ابوحامد محمد غزالی فخر رازی ابن خلدون تفتازانی جلال‌الدین سیوطی ابن هیثم عضدالدین ایجی… بیشتر »

امامان شیعه، پیروان خود را از بحث‌های بیهوده کلامی که راه به جایی نمی‌برد بر حذر می‌داشتند؛ و با این همه خود به پرورش برخی متکلمان همت می‌گماشتند. بر این اساس، می‌توان گفت از دیدگاه پیشوایان مکتب امامیه، قدم نهادن در وادی کلام با دو شرط روا و بلکه… بیشتر »

مذهب کلامی امامیه، به زمان اهل بیت بازمی‌گردد. این مکتب در عصر امام محمد باقر متولد سال ۵۷ هجری، و امام جعفر صادق، متولد سال ۸۳ هجری، به اوج خود رسید. در قرن دوم هجری، برخی از مکاتب عقلی کلامی دیگر، مانند مکتب «معتزله» پدید آمدند. مکتب معتزلة، توسط… بیشتر »

مذاهب کلامی بسیاری در جهان اسلام مطرح شده‌است، ولی معروفترین آن‌ها عبارتند از: مکتب کلامی اصولیون (شیعه) مکتب کلامی اخباریان (شیعه) مکتب کلامی اهل حدیث (سنی) مکتب کلامی ماتریدی (سنی) مذهب کلامی اشاعره (سنی) مذهب کلامی معتزله (سنی) بیشتر »

علاوه بر بررسی اصول دین و اعتقادات اسلامی موارد زیر نیز مطرح اند: رابطه میان عقل (علم) و دین(وحی) وحدت یا کثرت دین (پلورالیسم) رابطه دین با سیاست (سکولاریسم) رابطه آزادی و دین (آیین الهی یا بشری) رابطه میان قضا و قدر الهی و اختیار انسان عصمت انبیا-علل… بیشتر »

عارف به علم کلام. (از اقرب الموارد). کسی را گویند که بعلم کلام و اصول آشنا باشد. این علم را برای آن علم کلام خوانند که اولین اختلاف در کلام الله را مطرح و مورد مباحثه قرارداده و از مخلوق و غیر مخلوق بودن آن صحبت بمیان آورده‌اند. (از الانساب سمعانی).… بیشتر »

علم کلام را نیز نمی‌توان معادل فلسفه تلقی نمود.گرچه ظاهر علم کلام و فلسفه الهی، هر دو بر مبنای استدلال عقلی (مسامحتا-مشترک لفظی است) استوار گردیده‌اند، ولی تفاوت‌هایی میان آن‌ها وجود دارد که به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌شود: تفاوت از جهت موضوع بحث، به این… بیشتر »

دلیل نام‌گذاری این علم به کلام را می‌توان وجوهی از این دست دانست: در نخستین آثاری که در این موضوع نگارش یافته‌اند، بخش‌های مختلف نوشتار با عنوان «الکلام فی …» از یکدیگر جدا شده‌اند. یکی از مسائل بحث‌برانگیز و آغازین این علم، قدیم یا حادث بودن «کلام… بیشتر »

لغت‌نامهٔ دهخدا دربارهٔ علت نامیده شدن این علم بدین نام، چنین آورده‌است: این علم را برای آن علم کلام خوانند که اولین اختلاف در کلام الله را مطرح و مورد مباحثه قرار داده و از مخلوق و غیر مخلوق بودن آن صحبت بمیان آورده‌اند. (از الانساب سمعانی). در… بیشتر »

علم کَلام حوزه‌ای در اندیشه اسلامی است که به گفتگو پیرامون پایه‌ها و بنیان‌های اعتقادی و جهان‌بینی دینی بر پایه استدلال عقلی (خردی) و نقلی (گزارشی) می‌پردازد و به شبهه‌ها و بدگمانی‌هایی که در این زمینه پدیدار می‌شود، (در چهارچوب اسلامی) پاسخ می‌دهد. این… بیشتر »